دی ۱۷, ۱۳۹۶

در آینده

سوختگی:

سوختگی یک آسیب تروماتیک شایع است که موجب ناتوانی و مرگ ومیر قابل توجه می شود.به علاوه سوختگی به علت زمان طولانی بستری و بازتوانی و همچنین هزینه بالای درمان زخم سوختگی و اسکار ناشی از آن جزء پرهزینه ترین آسیبهای تروماتیک محسوب می شود. تعداد افرادی که در کل دنیا به علت سوختگی نیاز به مراقبتهای پزشکی پیدا می کنند،حدود  ۶میلیون نفر تخمین زده شده است. سوختگی های شدید معمولا با ازدست رفتن پیوستگی پوست، دهدراتاسیون شدید، ترشح مقادیر زیاد سیتوکینهای التهابی، کلونیزاسیون میکروارگانیسم ها، از دست رفتن عروق بافتی و آسیب سلولی وسیع همراهند که منجر به اختلال در فرآیند ترمیم زخم سوختگی می شوند.

در دهه های گذشته، بسیاری از مواد پوشاننده جهت درمان زخم سوختگی استفاده شده اند که از آن جمله می توان به جایگزینهای پوستی آلوژن، جایگزینهای صناعی، و گرفتهای دائمی مانند سلولهای اپیدرمال یا درمال آلوژن کشت داده شده اشاره نمود.

اخیرا، سلولهای بنیادی و مهندسی بافت به عنوان روشهای درمانی جدید برای بازسازی پوست آسیب دیده مورد استفاده قرار گرفته اند. علاوه بر تمایز مستقیم سلولهای بنیادی به سلولهای اندوتلیال و اپیتلیال، این سلولها اثرات پاراکرین خود را نیز از طریق ترشح سیتوکینها و فاکتورهای رشد محلول اعمال می کنند.

از سال ۱۹۱۰ پرده آمنیوتیک اولین زیست داربستی بوده است که به طور گسترده در درمان زخم مورد استفاده قرار گرفته است. مطالعات بسیاری  اثربخشی پرده آمنیوتیک در ترمیم زخم را که ناشی از خواص بیولوژیک و مکانیکی آن است، نشان داده اند. این خواص محیط مناسبی را برای تکثیر و مهاجرت سلولی، تشکیل بافت گرانولاسیون و رمدلینگ ماتریکس خارج سلولی فراهم می کنند.

مطالعه ۱

در این مطالعه از مییان بیماران دچار سوختگی ۱۰ بیمار با شدت سوختگی ۱۰ تا ۳۰ درصد که از سال ۱۳۹۳ تا ۱۳۹۵ به پژوهشگاه رویان مراجعه کردند از هر دو جنس انتخاب شدند.

معیار ورود

شدت سوختگی ۱۰ تا ۳۰ درصد

هر دو جنس

معیار خروج

بیماران دچار سوختگ الکتریکی

سوختگی درجه چهارم

سوختگی به همراه صدمات متعدد (بیماران مبتلا به شکستگی و یا آسیب سیستم عصبی مرکزی، قفسه سینه و ترومای شکم)

سالمندان مبتلا به بیماری های زمینه ای مانند بیماری های قلبی عروقی مزمن، دیابت یا فشار خون بالا

تهیه سلول

از پرده آمنیوتیک و یا پرده آمنیوتیک با فیبروبلاست جنینی برای پوشاندن محل ضایعه استفاده شد.

شرح مطالعه

در این مطالعه ۱۰ بیمار دچار سوختگی با شدت ۱۰ تا ۳۰ درصد تحت تجویز سلول درمانی از سلول های بنیادی پرده آمنیوتیک قرار گرفتند. محل دهنده پوست بیماران به ۳ قسمت ۵×۵ سانتی متر تقسیم شده و به صورت تصادفی با گاز وازلین، پرده آمنیوتیک و یا پرده آمنیوتیک با فیبروبلاست جنینی پوشانده شدند. میزان بهبود زخم، شدت درد و عفونت در محل دهنده توسط یک جراح سوختگی مستقل از مطالعه روزهای ۴، ۸، ۱۱، ۱۵ و ماه ششم بعد از درمان امتیاز داده شد. مقدار شدت درد در نواحی درمان به صورت عددی از ۰ تا ۱۰ توسط بیمار امتیاز دهی شد. ۳ پانچ بیوپسی روز دوازدهم پس از عمل جراحی برداشته شد و مورد بررسی پاتولوژیک قرار گرفت.

نتایج

در این مطالعه فرآیند طبیعی ترمیم زخم در نمونه ها مشاهده شد. پس از سه هفته همه زخم ها در تمامی گروهها کاملا ترمیم شدند و راپیتلیزاسیون را نشان دادند. سرعت ترمیم درزخم هایی که پرده آمنیوتیک همراه با فیبروبلاست جنینی دریافت کرده بودند، در مقایسه با گروهی که پرده آمنیوتیک به تنهایی یا گاز وازلینه به تنهایی دریافت کرده بودند، بیشتر بود. همچنین بیمارانی که پرده آمنیوتیک همراه با فیبروبلاست جنینی یا پرده آمنیوتیک به تنهایی دریافت کرده بودند، شدت درد کمتری را طی دوره پیگیری گزارش نمودند. (شکل۱)

بررسی بافت شناسی نمونه های بیوپسی نشان داد که پوست آسیب دیده در اثر سوختگی در هر سه گروه به طور تقریبا کامل ترمیم یافته بود. هرچند راپیتلیزاسیون در دو گروه مورد (پرده امنیوتیک و سلول یا پرده آمنیوتیک به تنهایی) از گروه شاهد بیشتر بود، اما این تفاوت از نظر آماری معنی دار نبود. به علاوه در گروهی که پرده آمنیوتیک همراه فیبروبلاست جنینی دریافت کرده بودند، التهاب کمتر و فیبروز بیشتری در مقایسه با گروه پرده آمنیوتیک و گروه شاهد مشاهده شد.

شکل۱- ترمیم زخم و شدت درد در گروههای درمان طی زمان

اپیدرمولایزیس بولوزا

اپیدرمولایزیس بولوزا (EB) یک بیماری وراثتی است که با ایجاد تاول روی سطح پوست و غشاهای مخاطی به دنبال تحریک مکانیکی مشخص می شود. شیوع کلی EB حدود ۸ تا ۱۰ مورد از هر یک میلیون تولد تخمین زده شده است. عوارض این بیماری شامل طیف وسیعی از تظاهرات خارج پوستی می شود که عبارتند ازآنمی شدید، اختلال رشد در کودکان، تنگی مری، بدشکلی دستها و پاها، گلومرونفریت و متعاقب آن نارسایی مزمن کلیه، و بسیاری عوارض دیگر. همچنین یکی از عوارض مهم و شایع این بیماری، کارسینوم سلول سنگفرشی پوست (SCC) است که به سرعت رشد و گسترش می یابد.

مطالعه ۱

در این مطالعه از میان بیماران دچار EB در پژوهشگاه رویان ۱۵ بیمار در سال های ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۳ انتخاب شدند و وارد مطالعه گردیدند.

معیار ورود

۱- سن بیشتر از یک سال در هر دو جنس

۲- تشخیص بالینی یا  میکروسکپی اپیدرمولایزیس بلوزا

۳- زخم مزمن مقاوم به درمان

معیار خروج

۱- دوران شيردهی یا باردار

۲- ابتلا به نقص شدید سيستم ايمني

۳- عفونت ناحیه پیوند

۴- آنمی شدید

۵- عفونت ويروسي

تهیه سلول

بیماران تحت مطالعه تحت درمان با استفاده از پرده آمنیوتیک، فیبروبلاست های اتولوگ کشت داده شده روی پرده آمنیوتیک و یا فیبروبلاست های آلوژن کشت داده شده روی پرده آمنیوتیک قرار گرفتند.

شرح:

ابتدا بیماران تحت مطالعه برای جداسازی انگشتان دستها تحت جراحی قرار گرفتند. سپس به صورت تصادفی در سه گروه تقسیم شدند که دست بیماران با استفاده از  پرده آمنیوتیک، فیبروبلاستهای اتولوگ کشت داده شده روی پرده آمنیوتیک و یا فیبروبلاستهای آلوژن کشت داده شده روی پرده آمنیوتیک پانسمان می شد. فیبروبلاستهای اتولوگ از طریق پانچ بیوپسی ناحیه پشت گوش و فیبروبلاستهای آلوژن از بانک سلولی پژوهشگاه رویان تامین می شدند. ۵ تا ۸ میلیون فیبروبلاست روی یک قطعه پرده آمنیوتیک به ابعاد ۱۰ در ۱۰ سانتی متر مربع قرار داده شده و به دست بیماران پیوند می شد. بررسی بافت شناسی در ۱۲،۶،۳ ماه پس از درمان انجام و ثبت گردید.

نتایج:

همه بیمارانی که وارد مطالعه شدند، تحت عمل جراحی و پیگیری قرار گرفتند. سن بیماران بین ۲ تا ۲۲ سال بود و ۹ بیمار (۶۰%) مرد بودند. همه بیماران حاصل ازدواج فامیلی والدین بودند. ۵ بیمار سابقه جراحی قبلی دست را ذکرکردند. هیچ گونه عوارض جانبی جدی طی مداخله درمانی ودر ویزیتهای پیگیریگزارش نشد.  ۶و ۱۲ ماه پس از پیوند، نتایج، بقای بیشتر گرفت را در گروهی که فیبروبلاست آلوژن دریافت کرده بودند، نشان داد.عود دستهای به هم چسبیده (mitten hand) در این گروه ۹ تا ۱۱ ماه پس از پیوند اتفاق افتاد. در حالی که عود در گروهی که پرده آمنیوتیک دریافت کرده بودند و یا فیبروبلاست اتولوگدریافت کرده بودند، طی ۵ تا ۷ ماه پس از پیوند اتفاق افتاد. (شکل ۱)

ارزیابی بافت شناسی تولید کلاژن ۷ را در همه  گروهها نشان داد که در گروههای فیبروبلاست اتولوگ وآلوژن به ترتیب طی ۳ و ۶ ماه پس از پیوند تخریب شد.